Albert Hendriks

Elke dag toeristische tips van het bureau voor toerisme van Fryslân

Expositie Oude Schoolplaten in Natuurmuseum Fryslân Leeuwarden

Expositie Oude Schoolplaten in Natuurmuseum Fryslân Leeuwarden

Van 18 juli tot en met 24 augustus 2014

LEEUWARDEN (NL) – Van 18 juli tot en met 24 augustus 2014 organiseert het Natuurmuseum Fryslân de jaarlijkse zomerprentententoonstelling. Het thema dit jaar is: oude schoolplaten. Veel ouders en grootouders kennen ze nog wel: de schoolplaten die vroeger in de klaslokalen hingen. Vóór het tijdperk van het digibord  was het gebruikelijk om grote platen op te hangen als illustraties bij de lessen. Vooral in de 19e en 20e eeuw werden ze in Nederland intensief gebruikt.

Schoolplaten hadden als voordeel dat ze van een afstand door de hele klas tegelijk bekeken konden worden, terwijl meester of juf er dingen op aanwees. Ze werden gebruikt bij allerlei lessen: geschiedenis (de overwintering op Nova Zembla), aardrijkskunde (landkaarten voor topografie-les) en ‘natuurlijke historie’. Onder deze laatste categorie vielen platen met doorsnedes van bloemen en planten, overzichten van vogels en vissen en illustraties over het menselijk lichaam met al zijn organen. De platen werden veel gebruikt en moesten lang meegaan. Ze werden daarom vaak op karton of linnen geplakt en bevestigd aan houten stokken.

Jetses
De originele plaat was meestal een tekening, schilderij of aquarel. Een bekende schoolplatenschilder was Cornelis Jetses, die ook de plaatjes voor het bekende aap-noot-mies-leesplankje maakte.
De eerste schoolplaten werden uit Duitsland gehaald, maar in 1857 ontwikkelde de Nederlandse onderwijzer Hendrik Jan Lummel een eigen serie, waarvan het Natuurmuseum een aantal exemplaren in de collectie heeft. Hij zou 150 platen maken, verdeeld over de vier series ‘In en om ons huis’, ‘Landbouw en veeteelt’, ‘In de dierenwereld’ en ‘Handel en bedrijf’.
Begin 20e eeuw begon uitgeverij J.B. Wolters te Groningen met een serie schoolplaten over de vier seizoenen. Cornelis Jetses was één van de productiefste schilders. Hij maakte in totaal 22 schoolplaten, waaronder ‘Grasland’ en ‘Bouwland’, beide uit de serie ‘Zomer’.
Veel platen voor lessen in kennis der natuur werden gemaakt door Marinus Adrianus Koekoek. Hij maakte platen over ons eigen land (zoals ‘In sloot en plas’), maar ook over andere landen (zoals ‘In het Braziliaanse oerwoud’). In een tijd zonder glossy tijdschriften, tv, dvd of David Attenborough kregen schoolkinderen via de schoolplaten toch een glimp van de wondere natuur elders te zien.

Verdwenen natuur
Sommige schoolplaten laten natuur zien die allang niet meer bestaat: een Noordzee vol bruinvissen of een sloot zonder waterpest. Andere platen verraden iets over het denken over de natuur: een opdeling in schadelijke en nuttige soorten, of het opnemen van slagers en houtbewerkers in series over dieren en bomen.

Enorme collectie schoolplaten en aquarellen
In 1954 werd de laatste schoolplaat door Wolters uitgegeven. Nu horen ze bij de dingen van vroeger. In het oude weeshuisschooltje in het Natuurmuseum hangen er nog een paar. De volledige collectie oude schoolplaten wordt bewaard in het depot van het museum en bestaat uit ruim 250 exemplaren. Daaruit wordt dit jaar een selectie van ca. 25 stuks tentoongesteld.
 
Sinds 2007 organiseert het Natuurmuseum jaarlijks een Zomerprentententoonstelling met werk uit het Prentenkabinet van het museum. Hierin bevindt zich een unieke collectie natuurtekeningen en -schilderingen, na 1900 gemaakt door illustratoren van Nederlandse natuurboeken: ruim 6000 aquarellen, potloodschetsen, pentekeningen en litho’s, de omvangrijkste collectie op dit gebied in Nederland.


Adres
Natuurmuseum Fryslân
Schoenmakersperk 2
8911 EM  Leeuwarden
Tel.  058-2332244
www.natuurmuseumfryslan.nl

Tentoonstellingen 2014
5 juli t/m 28 september: Foto-expositie De Nieuwe Wildernis
18 juli t/m 24 augustus: expositie Hollandse Aquarellistenkring
18 juli t/m 24 augustus: Prentenexpositie: Oude Schoolplaten
11 oktober t/m 16 november: Jurassic Leeuwarden 3: It’s T-rex Time!

Openingstijden, entree
In de zomermaanden juli en augustus dagelijks geopend van 10.00 t/m 17.00 uur

(Gehele jaar geopend met uitzondering van 1e Kerstdag,
Nieuwjaarsdag, Koningsdag en Bevrijdingsdag.)

• Volwassene: € 7,-
• Kinderen t/m 3 jaar: gratis
• Kinderen van 4 t/m 15 jaar: € 5,-
• Museumkaart, ICOM: gratis
• Cultuurkaart met CJP korting: 50 %
(niet in combinatie met groepskorting)
• Vrienden: gratis (Ook vriend worden? Klik dan hier
• 65+ : € 5,-
• Studenten:50 % korting

Honden zijn in het museum niet toegestaan
Entree is inclusief gratis koffie of thee!
Bezoekers kunnen gratis gebruik maken van WiFi.

Groepen
Groepen vanaf 10 personen € 5,-

Scholen
• Leerlingen: € 2,50
• Begeleiding: gratis
Schoolprijzen zijn exclusief koffie


Info over Natuurmuseum Fryslân:
http://www.friesmuseum.nl//tentoonstellingen/oud-geld-ons-kent-ons-de-gouden-eeuw?v=nu

Info over fiets-, wandel- en vaararrangementen in Friesland:
www.frieslandtravel.com

Toeristische informatie over Friesland:
www.frieslandholland.nl

Speciale website over het huren van alle soorten boten, ook tall ships:
www.boatcharterholland.nl
www.crazycruises.nl

Noordzee: zeehonden en bruinvissen.
Noordzee: zeehonden en bruinvissen.
Sloot en plas.
Sloot en plas.
 Anatomie vis.
Anatomie vis.
De tulp.
De tulp.
Topontwerpers laten zich inspireren door Gouden Ee...
Skûtsjemarkt en IFKS-skûtsjes in Echtenerbrug